Με ποιόν τρόπο δεσμευόμαστε;

εξάρτησηΌλοι μας έχουμε ακούσει συχνά την λέξη ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ στις συζητήσεις μας, όταν γίνεται αναφορά στη συμπεριφορά κάποιου  στην προσωπική του σχέση. Σε γενικές γραμμές, ορισμένοι άνθρωποι «δένονται» περισσότερο από άλλους στις σχέσεις τους. Μπορούμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον ως ανεξάρτητο και που  δείχνει περιορισμένο ενδιαφέρον να συντηρήσει τη σχέση του ή να τον χαρακτηρίσουμε ως «προσκολλημένο» και που προσπαθεί ιδιαίτερα να την συντηρήσει.
Αν όμως εμβαθύνουμε καλύτερα σε αυτούς τους χαρακτηρισμούς, θα δούμε ότι υπάρχουν πράγματα  τα οποία μπορούν να αναχθούν στις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας.

Οι εμπειρίες του δεσμού που είχαμε με τους γονείς μας, μπορούν να επηρεάσουν την μορφή του δεσμού ή της προσκόλλησης που θα αναπτύξουμε στην ενήλικη ζωή μας και κυρίως στις προσωπικές μας σχέσεις.

Ο John Bowlby (1907-1990), ανέπτυξε μία θεωρία –  ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΔΕΣΜΟΥ– βασισμένη στην αντίδραση των παιδιών όταν αποχωρίζονται από τους γονείς τους και η οποία εξελίχθηκε αργότερα από την Mary Ainsworth (1913-1999).
Τα παιδιά των οποίων οι γονείς, ήταν ανοιχτοί σε συζητήσεις, πρόθυμοι, υποστηρικτικοί και στοργικοί, ανέπτυξαν έναν «ασφαλή δεσμό».
Ήταν σε θέση να παίζουν χαρούμενα και να είναι γύρω από άλλους ανθρώπους, όταν απουσίαζαν οι γονείς τους.
Τα παιδιά των οποίων οι γονείς ήταν το αντίθετο, ανέπτυξαν έναν «ανασφαλή δεσμό».
Στην διαδικασία του αποχωρισμού από τους γονείς τους είτε ήταν ανήσυχα και αγχωμένα, είτε αγχωμένα και απέφευγαν τους άλλους ανθρώπους.

Τα ίδια στοιχεία ισχύουν και στους ενήλικες όταν πρόκειται για συναισθηματική σχέση.
Μερικοί άνθρωποι είναι ασφαλείς. Αισθάνονται ότι τους αγαπούν και τους αναγνωρίζουν. Είναι σε θέση να λειτουργήσουν σε αυτόνομο επίπεδο και όταν βρίσκονται έξω από τη σχέση. Πιστεύουν ότι ο δεσμός τους δίνει ασφάλεια καθώς και ότι ο σύντροφός τους θα έρθει πίσω σε αυτούς.

Όσοι όμως είναι ανασφαλείς, θα είναι εξαρτημένοι και θα φοβούνται την απόρριψη ή την αντικατάστασή τους.Ένα ανασφαλές άτομο μπορεί ακόμη και να αντισταθεί ενάντια στο χτίσιμο ενός δεσμού προκειμένου να αποφύγει την απόρριψη.
Τα άτομα αυτά μπορεί να έχουν θέματα δέσμευσης, σχέσεις που τις σαμποτάρουν ή να μην επιτρέπουν στους ανθρώπους να έρθουν κοντά τους.

Βέβαια, αυτές οι εμπειρίες ενισχύονται και από προηγούμενες σχέσεις.
Ένα άτομο που βίωσε το τέλος μιας σχέσης του, λόγω της απιστίας του συντρόφου του, μπορεί να αναπτύξει μία ανασφαλή μορφή δεσμού με τους μελλοντικούς του συντρόφους.

Οι Hazan και Shaver διερεύνησαν τις μορφές προσκόλλησης των ενηλίκων και διέκριναν τρεις κατηγορίες βασισμένες στις δηλώσεις των ατόμων με τις οποίες ταυτίστηκαν.

1. ΑΠΟΦΕΥΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ 
«Νιώθω κάπως άβολα να είμαι κοντά σε άλλους. Θεωρώ ότι είναι δύσκολο να τους εμπιστευτείς ολοκληρωτικά, μου είναι δύσκολο να επιτρέψω στον εαυτό μου να εξαρτηθεί από αυτούς. Γίνομαι νευρικός όταν κάποιος έρθει πολύ κοντά μου και συχνά οι άλλοι θα επιθυμούσαν να είμαι πιο οικείος μαζί τους, απ΄ότι εγώ αισθάνομαι ότι θέλω να είμαι.»

2. ΑΣΦΑΛΗΣ ΜΟΡΦΗ 
«Θεωρώ ότι μου είναι σχετικά εύκολο να έρθω κοντά στους άλλους και αισθάνομαι άνετα να εξαρτιέμαι από αυτούς και αυτοί να εξαρτώνται από εμένα. Δεν ανησυχώ και δεν έχω πρόβλημα με θέματα εγκατάλειψης ή να έρθει κάποιος πολύ κοντά μου.»

3. ΑΝΗΣΥΧΙΑ  – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
«Θεωρώ ότι οι άλλοι είναι απρόθυμοι να έρθουν όσο περισσότερο γίνεται κοντά μου όπως εγώ θα ήθελα. Συχνά ανησυχώ πώς ο σύντροφός μου δεν με αγαπάει πραγματικά ή δεν θέλει να μείνει μαζί μου.
Θα ήθελα να έρθω πολύ κοντά στο σύντροφό μου και αυτό κάποιες φορές φοβίζει τους ανθρώπους και απομακρύνονται.»

Τα αποτελέσματα κατέληξαν ότι το 20% ανήκε στην αποφευκτική μορφή δεσμού, το 60% στην ασφαλή μορφή και το υπόλοιπο 20% ανήκε στην ανασφαλή μορφή (άγχος, ανησυχία).
Τα αποτελέσματα αυτά ήταν παρόμοια με εκείνα που αποκαλύφθηκαν στην προηγούμενη έρευνα του Bowlby.

Μη μπορώντας να αλλάξουμε τα γεγονότα της παιδικής μας ηλικίας ή τις προηγούμενες σχέσεις μας, το να έχουμε μία καλύτερη κατανόηση της προσωπικής μας μορφής δέσμευσης και επίσης αυτής του συντρόφου μας, μπορεί να μας βοηθήσει να εμποδίσουμε τα ζητήματα του παρελθόντος να γίνουν προβλήματα στο παρών μας.

Ποιος είσαι σήμερα και τί είδους σύντροφος είσαι, είναι το προϊόν των προηγούμενων σχέσεων σου, αλλά το πώς επιλέγεις να διαχειριστείς ό,τι συμβαίνει από δω και πέρα, είναι εντελώς υπό τον έλεγχό σου. 

Advertisements