Καλή τύχη, προλήψεις και δεισιδαιμονίες: Η ψυχολογική τους πλευρά

αθλητισμός και προλήψειςΗ δεισιδαιμονία αναφέρεται στη φύση των παράλογων πεποιθήσεων που μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο σκέψης και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων, κυρίως την πεποίθηση ότι τα μελλοντικά γεγονότα επηρεάζονται από συγκεκριμένες συμπεριφορές, χωρίς να υπάρχει μια σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Πολλοί άνθρωποι σε όλους τους πολιτισμούς του κόσμου και ανεξαρτήτου θρησκείας, καταφεύγουν σε προληπτικές ενέργειες για να εξευμενίσουν γεγονότα της ζωής των οποίων η έκβαση είναι αβέβαιη.Ένας τομέας της καθημερινότητας όπου εκφράζεται η τάση να καταφεύγει κάποιος σε προληπτικές πράξεις είναι αυτός του αθλητισμού.
Ο ανταγωνισμός, η πρόκληση και η αντιπαράθεση, σε κατάσταση αβεβαιότητας, προκαλούν ραγδαία αύξηση των επιπέδων του άγχους που συνδέονται με τις επιδόσεις.
Οι πραγματικές σωματικές και τεχνικές ικανότητες των αθλητών περνάνε σε ένα δεύτερο επίπεδο καθώς φαίνεται ξαφνικά ότι δεν επαρκούν για να φτάσει κάποιος το στόχο του.

Πολλοί αθλητές, όλων των αθλημάτων εφαρμόζουν κάποια τελετουργικά, ασυνήθιστα, δικής τους έμπνευσης και συχνά μοναδικά.
Από το ποδόσφαιρο στη Φόρμουλα 1, από το τέννις στους αγώνες μοτοσυκλέτας (Moto GP), όπου πχ. η πιο συχνή προληπτική πράξη μεταξύ των πιλότων είναι να μην τοποθετούν ποτέ το κράνος τους στο έδαφος αλλά και ούτε μέσα στα box, για να αποφύγουν να συμβεί αυτή η κατάσταση μετά από ένα πέσιμο.
Π.χ. ο Νο1 στο Moto GP Valentino Rossi, πριν ξεκινήσει ο αγώνας αγγίζει με τη σειρά τους ώμους του, τα χέρια, τα πόδια και στη συνέχεια τον εξοπλισμό που θα τον προστατεύσει και πριν την είσοδό του στην πίστα, «συρρικνώνεται» στη δεξιά πλευρά της μοτοσυκλέτας του, παραμένοντας σε απόλυτη σιωπή.
Ο Niki Lauda συνήθιζε να βάζει μέσα στα γάντια του ένα νόμισμα. Ο Felipe Massa φοράει το ίδιο σλιπάκι στην κατάταξη του Σαββάτου και στον αγώνα της Κυριακής, λέγοντας: «Δεν κερδίζω επειδή είμαι προληπτικός, αλλά με βοηθάει να αισθάνομαι καλύτερα».

Στον κόσμο του ποδοσφαίρου θυμίζω τον Πελέ, ο οποίος είχε μια πτώση στην απόδοσή του, από τη στιγμή που έδωσε τη φανέλα του σε έναν οπαδό, δυσκολία που τον οδήγησε να τη ζητήσει πίσω.
Ο Μαραντόνα, αφού νίκησε τον πρώτο αγώνα στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2010, απαίτησε να επαναληφθεί μια ιεροτελεστία με όλες τις λεπτομέρειες της :κατέβηκε στο γήπεδο με όλη την ομάδα του για να χαιρετήσει τους οπαδούς, φωτογραφήθηκε με έναν τεχνικό της Αργεντινής, στη συνέχεια τηλεφώνησε στις κόρες του και αφού έφτασε στα αποδυτήρια, ζήτησε να του φέρουν ένα αντίτυπο της εφημερίδας που πριν από 24 χρόνια πανηγύριζε τη νίκη της Αργεντινής για την κατάκτηση του δεύτερου της παγκόσμιου κυπέλλου.
Ακόμη και οι προπονητές ομάδων έχουν τις δικές τους προλήψεις. Είναι γνωστό ότι ο Τραπατόνι είχε μαζί του αγιασμένο νερό, στο Παγκόσμιο κύπελλο της Κορέας, ο Αντσελότι κρατάει ένα κομποσχοίνι και ο Ανκονετάνι πρόεδρος της ομάδας της Πίζας έριξε κάποτε  στο γήπεδο -πριν από τον αγώνα – 26 κιλά αλάτι.

Επίσης σε μια έρευνα  στους ευρωπαίους οπαδούς ομάδων  , το 65% των ανδρών απάντησαν ότι κάθεται στο ίδιο σημείο του καναπέ όταν παίζει η ομάδα τους.

Οι τελετουργίες και οι προληπτικές ενέργειες δίνουν στους ανθρώπους την ψευδαίσθηση της αίσθησης του ελέγχου.
Ο αθλητής μειώνει το άγχος του, ηρεμεί την ανασφάλειά του για την έκβαση του αγώνα και έτσι μπορεί να συγκεντρωθεί και να αφιερώσει περισσότερη προσοχή στην απόδοσή του.
Αυτό το παρατηρούμε και στις εξετάσεις των μαθητών όπου π.χ. ορισμένοι θέλουν να γράφουν ολα τα μαθήματα με τον ίδιο στυλό.

Βέβαια δεν ζούν όλοι οι άνθρωποι με τελετουργίες καλής τύχης, γούρια και φυλαχτά, όμως είναι αλήθεια ότι εκείνοι που στηρίζονται σε αυτά κινούνται σε ένα continuum από την φυσιολογική επίδραση στην καθημερινή ζωή, στην ακραία κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει στην Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.

 

Advertisements